De Eucharistie is het belangrijkste sacrament van de Rooms-Katholieke Kerk. De Eucharistie is enigszins vergelijkbaar met het Heilig Avondmaal dat in protestante kerken wordt gevierd.

Het woord Eucharistie is afgeleid van het Griekse eucharisto, dat dankzeggen betekent. In het Modern Grieks betekent eucharisto nog altijd bedankt of dankjewel, alleen wordt het uitgesproken als evcharistó - in het Modern Grieks wordt de U als V uitgesproken (ook in het Latijnse alfabet is de U gelijk aan de V).

De eucharistie is de avondmaalviering. Het Griekse 'eucharistein' betekent 'danken'; 'eu' betekent 'goed' en 'charis' betekent 'geschenk'. De eucharistie is dankzegging voor een grote gave, namelijk de gave van het lichaam van Christus. Voordat Jezus werd opgepakt, hield hij het laatste avondmaal met zijn leerlingen. Hij nam brood in zijn handen, zegende het en brak het en gaf het aan zijn leerlingen met de woorden: 'Neemt en eet hiervan, dit is mijn lichaam.' Evenzo nam hij de beker met wijn, sprak er een dankzegging over uit en zei: 'Neemt en drinkt hiervan, want dit is de beker van het nieuwe verbond, dat God met jullie wil sluiten. Dit is mijn bloed, dat voor jullie vergoten wordt.' Tevens geeft Jezus zijn leerlingen de opdracht dit gebaar te blijven herhalen, opdat de gelovigen steeds aan Jezus blijven denken.

In de viering van de eucharistie neemt de christen volledig deel aan de kerk als gemeenschap van Christus. Juist door de eucharistie wordt de verbondenheid duidelijk van christenen met elkaar en met God. Zoals Jezus vroeger zijn vriendschap deelde met zijn vrienden/leerlingen, zo delen de christenen nu de vriendschap met elkaar en met God. Jezus Christus is gestorven en begraven, daarna verrezen en bij God opgenomen. Door de eucharistie danken christenen God voor de belofte dat mensen niet door de dood verloren zullen gaan, maar dat God alle mensen een naam geeft en hen herinnert. Christenen geloven dat ze in handen van God leven en dat Hij hen beschermt waar nodig. Christenen geloven dat zij na de dood door God zullen worden opgenomen, zoals ook Jezus is opgenomen in de hemel. Dit is het nieuwe verbond, dat christenen vieren en beleven.

In de Rooms-katholieke en Orthodoxe Kerk kan het sacrament van de Eucharistie dagelijks, en in het bijzonder op zondag in de Mis of Eucharistieviering gevierd worden. Het schema van een Heilige Mis of Eucharistieviering (Ordo Missae) is te vinden onder het lemma Mis.

In de Rooms-katholieke Kerk wordt een bijzondere vorm van ongedesemd brood, de hostie, gebruikt tijdens de viering. Ook de gebruikte wijn moet voldoen aan een aantal voorwaarden (bijv. hoger alcoholpercentage dan gebruikelijk). Het laten mede-consacreren van brood en wijn door anderen dan de gewijde bedienaar (priester of bisschop) geldt volgens het kerkelijk wetboek als een zwaar misdrijf.

Omdat parochiële praatgroepen en priesters niet altijd geslaagd zijn in het vermijden van dubieuze experimenten in de postconciliaire liturgie, heeft de Rooms-Katholieke Kerk in het document Redemptionis Sacramentum een handreiking aan de gelovigen gedaan door de ernstigste vormen van misbruik in de liturgie van de Eucharistie te verduidelijken.

De Communie is een belangrijk onderdeel van de Mis (ook wel: Misoffer of Eucharistieviering) in de Rooms-Katholieke Kerk. In de westerse (Latijnse) ritus van de Rooms-Katholieke Kerk wordt bij de Communie slechts de geconsacreerde H. Hostie uitgereikt, het drinken uit de miskelk is meestal voorbehouden aan de priester. Bij speciale gelegenheid kan het voorkomen dat het volk ook onder twee gedaanten (H. Hostie en H. Bloed uit de kelk) ter Communie gaat. Het mag de communicant echter niet worden toegestaan zelf de hostie in de kelk in te dopen, echter in de Nederlandse praktijk gebeurt dit wel al minstens enkele decennia.

In het westen gebruikt men ongerezen (ongedesemd) brood, de Oosters-orthodoxen en Oosters-Katholieken gebruiken gerezen brood. In de oostelijke liturgieën ontvangen de gelovigen de Communie onder twee gedaanten. In het westen zijn kinderen sinds Paus Pius X vanaf hun zevende jaar toegelaten tot de Communie (Eerste Heilige Communie), in het oosten worden ook onmondige baby's toegelaten tot de Communie, indien zij de gedaanten kunnen verdragen.

Volgens de katholieke opvatting is Jezus Christus na de Consecratie waarachtig lichamelijk aanwezig onder de schijngedaanten van brood en wijn. De Communie geeft dus echte fysieke gemeenschap (communio) met Jezus-Christus, en door Christus mystieke gemeenschap met alle gelovigen van geheel de Kerk. Tot de Communie zijn alleen de gedoopte gelovigen toegelaten die het Sacrament van de Biecht ontvangen hebben en zich niet van doodzonden die na de laatste Biecht plaatshebben gehad, bewust zijn. Voor het ontvangen van de H. Communie moet de katholieke gelovige minstens één uur niets gegeten of gedronken hebben (water en medicijnen mogen wel). Doordat de misduur tot aan de Heilige Communie gemiddeld al 45 minuten in beslag neemt, is dit in de praktijk geen punt van orde.

De katholieken ontvangen de Communie ("communiceren") van oudsher op de tong uit handen van de priester of diaken, waarbij een misdienaar een communiepateen onder de kin van de gelovigen houdt. Slechts waar zich een dringende noodzaak voordoet, kunnen leken als buitengewone bedienaren de celebrerende priester bijstaan. In de westerse katholieke Kerk wordt sinds het Tweede Vaticaans Concilie en de Tweede beeldenstorm de Hostie vaak op de hand gelegd, wat meer overeen komt met de protestantse praktijken. De zogenaamde handcommunie was en is de inzet van controverse. Kardinaal Suenens voerde haar tezamen met kardinaal Alfrink. In vele landen wordt de handcommunie nog vaak als een misbruik gezien en ze geeft ook vaak aanleiding tot heiligschennis.